Mitropolija crnogorsko-primorska: Ne postoje nikakvi crkveni razlozi za izdvajanje Boke kotorske iz sastava MCP, takve glasine imaju političke motive

Ne postoje nikakvi crkveni razlozi za izdvajanje Boke kotorske iz sastava Mitropolije crnogorsko-primorske (MCP), i takve glasine imaju, prije svega, političke motive. Ukoliko bi se one obistinile - to bi predstavljalo udar na istorijski kontinuitet, vjekovno nasljeđe i integritet MCP-a.

To su “Vijestima” kazali juče iz Mitropolije, odgovarajući na pitanje - da li su tačni navodi da je na majskom zasjedanju Svetog arhijerejskog sabora Srpske pravoslavne crkve (SPC) planirano da se iz njene jurisdikcije “izdvoji” Boka kotorska, čime bi se Mitropolija svela samo na kontinentalni dio.

Beogradski list “Danas” objavio je u ponedjeljak, pozivajući se na saznanja iz vrha SPC-a, da patrijarh srpski Porfirije i “njegov duhovni otac”, vladika bački Irinej, imaju u planu da na zasjedanju Sabora SPC u maju “ostave” Mitropoliju bez Boke.

Taj medij tvrdi da se spekuliše i o podjeli Eparhije žičke, ali i Eparhije zahumsko-hercegovačke, koja bi navodno mogla da ostane bez Dubrovnika.

Redakciji je juče iz više izvora upućenih u dešavanja u Patrijaršiji u Beogradu i Mitropoliji u Cetinju rečeno da u SPC postoje priče o izdvajanju Boke. Jedan sagovornik tvrdi da je posrijedi navodni napad Porfirija na mitropolita crnogorsko-primorskog Joanikija, drugi da je u pitanju isto - odgovor patrijarha srpskog na navodne zamjerke poglavara MCP na neke poteze vrha crkve, a treći - da navodni plan o prekrajanju granica Mitropolije postoji, ali da on (sagovornik) ne misli da će se to desiti na Saboru u maju, s obzirom na već postojeća trvenja u SPC-u.

Međutim, “Vijesti” nisu mogle zvanično da potvrde ni pisanje “Danasa”, ni tvrdnje izvora.

Iz Porfirijevog kabineta i Informativne službe SPC nisu odgovorili na pitanja redakcije da li je tačno da je na majskom zasjedanju Sabora planirano da se Boka odvoji od Mitropolije, te ako jeste - koji su razlozi za to.

MCP: Najdublji korijeni su nam u Boki

Iz Mitropolije su listu rekli da izdvajanje Boke kotorske iz njenog sastava nije bila tema na zasjedanjima Svetog arhijerejskog sabora SPC, niti u okviru MCP. Tvrde da ne znaju odakle potiče takva “glasina”, ali da se, kako navode, čini da ona ima “prvenstveno političke motive”.

“Jer svakako nije utemeljena u raspoloženju i volji mjesnog sveštenstva i vjernog naroda”, ističu oni.

Iz Mitropolije kažu da je vjekovno sjedište “drevne episkopije zetske, blagosloveno Svetim Savom, prvim arhiepiskopom srpskim”, bilo na Prevlaci, kod Tivta, te da je upravo od te episkopije nastala Mitropolija crnogorsko-primorska.

“I naziv ‘primorska’ je prisutan u njenom nazivu, ne samo zbog savremene jurisdikcije, nego i radi činjenice da je njeno prvo sjedište bilo u Boki”, piše u odgovoru “Vijestima”.

Naveli su da su se, kad su sredinom 15. vijeka Mlečani “grubom silom potisnuli Mitropoliju s primorja”, mitropoliti zetski/crnogorski na svaki način, nasuprot pretenzijama mletačkih vlasti, borili da zadrže jurisdikciju nad Bokom, a u čemu su, tvrde, “imali odanost i podršku tamošnjeg srpskog naroda”.

“Kad je Austrougarska uspostavila vlast u Boki kotorskoj, ona je, već u Njegoševo (Petar II Petrović Njegoš) vrijeme, skoro u potpunosti onemogućila jurisdikciju crnogorskih mitropolita nad Bokom. Da bi se smanjio politički uticaj Beča, od strane pravoslavnog stanovništva je zatraženo da se osnuje bokokotorska episkopija, čemu je austrougarska vlast, poslije dužeg perioda otpora, izašla u susret”, rekli su iz Mitropolije.

Kazali su da je “poslije oslobođenja i ujedinjenja”, čim su to dopustile objektivne okolnosti, Boka kotorska ubrzo vraćena u jurisdikciju Mitropolije, te da je na takav način ispravljena istorijska nepravda učinjena MCP-u, “čime su ukinute i crkvene posljedice mletačke i austrougarske okupacije”.

Iz Mitropolije su stoga ocijenili da danas ne postoje “nikakvi crkveni i pastirski razlozi za izdvajanje Boke iz sastava MCP, osobito imajući u vidu da je njen najdublji korijen upravo u Boki - u Manastiru Prevlaci”.

“Izuzimanje Boke ispod nadležnosti Mitropolije i time faktičko obnavljanje austrougarske tvorevine bio bi svojevrstan udar na istorijski kontinuitet, vjekovno nasljeđe i integritet Mitropolije, jer takav potez ne bi bio vođen razlozima za unapređenje crkvenog života, kojih, bez ikakve sumnje, nema u ovom istorijskom trenutku”, poručili su.

Sabor dao drugog mitropolita

Dok se čeka na zasjedanje Svetog arhijerejskog sabora SPC i njegove eventualne odluke u vezi Mitropolije, prošle godine donesena je jedna važna koja se ticala Crne Gore - ona je tada dobila drugog mitropolita, jer je dotadašnji episkop budimljansko-nikšićki Metodije proizveden u viši čin. I tada je otvoreno pitanje da li je taj potez SPC-a uperen protiv Joanikija.

Metodije je tom prilikom postao i član Svetog arhijerejskog sinoda - tijela koje predstavlja najvišu izvršnu, upravnu i nadzornu vlast u SPC. Osim njega, članovi Sinoda su Porfirije, Irinej, mitropolit zvorničko-tuzlanski Fotije i mitropolit raško-prizrenski Teodosije.

Nakon što je Metodije dobio zvanje mitropolita, iz MPC-a su “Vijestima” kazali da je ta odluka “prirodna i logična”, te da je episkopija budimljansko-nikšićka, jedna od prvih koju je osnovao Sveti Sava, “prvi arhiepiskop srpski, prilikom utemeljivanja crkvene organizacije na našim prostorima”. Ta eparhija je, kako su naveli, još od 15. vijeka na svom čelu imala mitropolite, “budući da je tada bila uzdignuta na stepen mitropolije i kao takva je trajala sve do sredine 17. vijeka”.

“Ovo sve čini dovoljno razloga da i njeni sadašnji arhijereji u savremenim okolnostima mogu i treba da imaju zvanje mitropolita”, ocijenili su tada iz MCP-a.

Metodijevim “unapređenjem” otvorena je dilema ko je trenutni crkveni vladar Crne Gore - on ili Joanikije, a naročito u kontekstu višemjesečnih revizionističkih poteza i poruka mitropolita budimljansko-nikšićkog, tokom kojih je poglavar crnogorsko-primorski uglavnom bio u drugom planu, iako je o nekim temama imao izjave nalik Metodijevim.

Neki analitičari su tada ocijenili da se Metodije u svojim istupima prikazuje kao čovjek koji je bliži režimu u Srbiji, a da Joanikije ima kritički pogled na dešavanja u srbijanskom društvu i politici.

Otkad je postao mitropolit, Metodijeve izjave postajale su sve oštrije, a potezi sve kontroverzniji. To je kulminiralo tokom i nakon događaja povodom nezakonitog podizanja spomenika ozloglašenom četničkom komandantu Pavlu Đurišiću u beranskom selu Gornje Zaostro. Sporni kip mitropolit budimljansko-nikšićki otkrio je početkom avgusta prošle godine, poručivši da je “malo onih koji su bili nadahnuti kao Đurišić”, te da bi spomenik tom ratnom zločincu trebalo da bude podignut i u centru Berana.

Za to vrijeme, Joanikije se, makar javno, držao po strani, iako se iz njegovih izjava može zaključiti da se ideološko stanovište mitropolita crnogorsko-primorskog o nekim temama, kao što je uloga četničkog pokreta, ne razlikuje od Metodijevog.

Joanikije na udaru

Joanikije je krajem februara prošle godine potpisao pismo kojim se osuđuju navodi da su studenti koji protestuju u Srbiji - “srpske ustaše”, a takav potez nije naišao na odobrenje režima u Beogradu, s kojim je, prema tvrdnjama nekih analitičara, povezan i vrh SPC.

Nekoliko dana nakon toga, beogradski tabloidi zatražili su da Joanikije povuče potpis s pisma, ocjenjujući da se priključio javnom napadu na Porfirija i mitropolita kruševačkog Davida (koji je autor teksta u kom su studenti nazvani “srpskim ustašama”), te da je “stao u red s onima koji ne žele dobro srpskom narodu i Srbiji”. To je konstatovano u tekstu malo poznatog portala “Sunčanik”, bliskog SPC-u, a koji je prenijela tamošnja žuta štampa.

Još jedan potpisnik tog pisma, donedavno mitropolit žički Justin, smijenjen je s te pozicije prošle sedmice odlukom Sinoda SPC, koji ga je optužio da je “uporno obmanjivao javnost da je politički progonjen”.

Sinod je razriješio Justina do redovnog zasjedanja Sabora u maju (kad će se donijeti konačna odluka o njegovom statusu) i pokrenuo postupak za utvrđivanje njegove kanonske odgovornosti.

“Danas” je u ponedjeljak objavio da se u visokim crkvenim izvorima nezvanično već spekuliše da bi na predstojećem Saboru “crkvena skupština” trebalo samo da aminuje sinodsku odluku o smjeni Justina, ali i da podijeli Eparhiju žičku.

Taj list tvrdi da podjela “prijeti” i Eparhiji zahumsko-hercegovačkoj, kojoj bi navodno bio oduzet Dubrovnik. Na čelu te eparhije je mitropolit Dimitrije - još jedan potpisnik pisma osude nazivanja studenata “srpskim ustašama”.

(Vijesti)