KiM: Gradonačelnik južnog dela Kosovske Mitrovice Faton Peci objavio fotografije iz severnog dela uz poruku „Nova stvarnost - Albanci se vraćaju u svoje domove na severu“

„Imamo potpuno novu stvarnost – povratak Albanaca u svoje domove na severu“, poručio je večeras gradonačelnik Južne Mitrovice Kosova Faton Peci, objavivši fotografije iz susedne opštine – Severne Mitrovice, gde je, kako je naveo, posetio porodicu Seida Onbašija u njihovom stanu u severnom delu grada, koji je, prema njegovim rečima, „sada slobodan“.

U objavi, ilustrovanoj fotografijama sa severa, Peci pravi direktan kontrast između, kako sam to ukazuje, prošlosti i sadašnjosti, piše KoSSev.

Jedna od fotografija prikazuje arhivsku scenu iz ranih dvehiljaditih – demonstrante, pretpostavlja se albanske, koji beže od suzavca, dok druge fotografije prikazuju današnji obilazak severa, na kojem se vidi kako gradonačelnik Južne Mitrovice sa saradnicima pešice prelazi na sever, glavnom ulicom Kralja Petra Prvog, i dolazi u deo grada poznat kao Srez, gde posećuje albansku porodicu u jednoj od stambenih zgrada.

„Putem memorijalne ploče i izložbe o srpskim zločinima podsetili smo se vremena kada su Albanci ubijani i proterivani, dok danas imamo potpuno novu stvarnost – povratak Albanaca u njihove domove na severu“, naveo je Peci.

Otkrivena memorijalna ploča na novom pešačkom mostu – „srpske bande“

Ranije danas, Faton Peci je otkrio najavljivanu memorijalnu ploču na novom pešačkom mostu koji povezuje Južnu Mitrovicu sa multietničkim naseljem Tri solitera.

Navršava se 26 godina od februarskog nasilja u Severnoj Mitrovici, koje je kulminiralo u noći između 3. i 4. februara 2000. godine, neposredno nakon eksplozije jedne od tri bačene bombe na tada popularni kafić „Bel Ami“ u kojem se okupljala srpska omladina u Severnoj Mitrovici.

U incidentu je ranjeno više od deset osoba, od kojih su neki zadobili teške povrede, sa amputacijama ekstremiteta.

Neposredno nakon toga usledilo je nasilje nad albanskim civilima u severnom delu grada, tokom kojeg je ubijeno 10 Albanaca, a albansko stanovništvo je masovno napustilo ovaj deo Mitrovice, podseća KoSSev.

Na ploči, koja je ispisana na albanskom jeziku, navodi se:

„Spomen-ploča ubijenim albanskim civilima u noći užasa između 3. i 4. februara 2000. godine od strane naoružane bande Srba. U noći 3. i 4. februara ranjeno je takođe 25 stanovnika Albanaca, dok je proterano još oko 12.000 drugih (Albanaca) iz severnog dela Mitrovice.“

Na ploči su uklesana i imena ubijenih.

Govoreći jutros na ceremoniji, Peci je kazao da je postavljanje ploče čin sećanja, ali i upozorenje budućim generacijama.

„Zajedno sa poslanicima Skupštine Republike Kosovo i izvršnim organima Opštine Mitrovica, u sećanje i kao poštu 3. i 4. februaru 2000. godine, kada je ubijeno 10 albanskih građana, ranjeno 25, i proterano oko 12.000 albanskih građana sa severa, smatramo da je važno da postavimo ovu ploču. Ona treba da bude neizbrisiv podsetnik na žrtvu i prolivenu krv albanskih građana čak i nakon oslobođenja Kosova i prisustva KFOR-a u regionu. Oni su ubijeni kao nevini civili, samo zato što su bili Albanci i što su se vratili u svoje kuće, stanove i imovinu“, rekao je Peci.

On je i prethodnog dana događaje iz februara 2000. godine opisao kao „Noć terora“, ponavljajući da je tom prilikom ubijeno 10 Albanaca, ranjeno 25 osoba, dok je oko 12.000 Albanaca proterano iz severnog dela Mitrovice.

Kosovski zvaničnici uz medije na albanskom, listom podsećaju na ovo nasilje već nekoliko dana uz naglašavanje na albanske žrtve – 10 ubijenih i 25 povređenih, te kako iznose, više od 12.000 ili 11.000 proteranih Albanaca iz Severe Mitrovice.

Istovremeno se optužuje Srbija, MUP Srbije, „srpske bande“, „čuvari mostova“, a više njih prozivaju penzionisanog pukovnika MUP-a Dragoljuba Delibašića i ubijenog srpskog političara Olivera Ivanovića za ovaj zločin.

Njih su i kosovski zvaničnici označili kao odgovorne za ratni zločin, kao i za događaje iz februara 2000-tih.

Delibašić, protiv koga jeste vođen postupak u vezi sa optužbama, ali za ratne zločine, je 2016. oslobođen svih optužbi u tom postupku pred kosovskim organima.

U međuvremenu, Oliver Ivanović je 2018. godine ubijen, pre nego što je okončan žalbeni postupak u predmetu u kojem je bio osuđen za ratne zločine iz 1999, ali i on je u istom postupku 2016, oslobođen optužbi za događaje iz 2000. godine, kao i Delibašić.

Tišina sa srpske strane

Zvaničnici iz srpske zajednice, kao ni Beograd, nisu se još uvek oglasili u vezi sa ovom godišnjicom, čak i uprkos višednevnim prizvkama i teškim rečima iz Prištine i Južne Mitrovice na račun i Srbije kao države i same Severne Mitrovice.

Na zahtev KoSSeva da prokomentariše današnji događaj i postavljanje spomen ploče, aktuelni gradonačelnik Severne Mitrovice Milan Radojević nije odgovorio.

O „tuđem nasilju“

Kako neposredno nakon svih dešavanja februara 2000. godine, tako i decenijama kasnije, u javnom diskursu svaki narod godinama unazad spominje samo svoje žrtve.

Iako osvrt na sva februarska dešavanja iz 2000. godine u srpskom javnom diskursu vidno kroz godine jenjava, mediji na srpskom podsećali su isključivo na ranjavanje mladih Srba i ubistvo putnika starije dobi u granatiranom autobusu UNCHR.

Suprotno tome, albanska strana sve intenzivnije kroz godišnjice i javne osvrte tematizuje stradanje albanskih žrtava. Za početak februara 2000. godine Albanci govore isključivo o nasilju nad Albancima sa Severa.

Bez saglasja i oko broja proteranih Albanaca

Cifru o 12,000 proteranih Albanaca inicijalno je prošle godine prvi izgovorio v.d. kosovskog premijera Aljbin Kurti, takođe na godišnjicu dešavanja od 3. februara 2000. godine.

Takođe prošle godine čelnik kosovskog MUP-a naveo je da je proterano više od 11,000 Albanaca, što je bila cifra kojom se služila i kosovska predsednica Vjosa Osmani, a i ove godine, uz zvaničnike, i sada zvanično spomen ploču, istu cifru iznose i mediji.

Međutim, u izveštaju UNHCR od 11. februara 2000. godine i dalje je dostupna procena UNHCR da se na severu, pre eskalacije februarskog nasilja, nalazilo oko 4,500 Albanaca.

Prema istom izveštaju UNHCR više od 630 Albanaca se zvanično prijavilo UNHCR-u nakon nasilja u severnom delu Mitrovice u roku od nedelju dana.

„Ali UNHCR veruje da je stvarni broj onih koji su napustili sever mnogo veći, pošto većina ljudi je otišla bez prijavljivanja kod svojih prijatelja i porodica u drugim delovima Kosova“, navodi se u ovom izveštaju.

Dalje se navodi da je UNHCR na samom terenu prijavio i to da je imovina koju su Albanci ostavili često bila na meti pljačke, a u nekim slučajevima i da su je zaposeli Srbi.

I dok Peci šeta severom, Demokratski savez Kosova (LDK) u Južnoj Mitrovici saopštio je da izlazi iz vladajuće koalicije u opštini kojom rukovodi gradonačelnik Faton Peci, navodeći da je razlog kršenje koalicionog sporazuma i jednostrano odlučivanje rukovodstva opštine.

(N1)