Grupa NVO na KiM: Svaki pokušaj politizacije, proizvoljne reinterpretacije ili etničkog prisvajanja Pećke patrijaršije predstavlja udar na dostojanstvo SPC

Grupa nevladinih organizacija sa Kosova danas je u saopštenju izrazila zabrinutost zbog slučaja u kojem je Pećka patrijaršija predstavljena kao „kompleks prvobitnih predromaničkih i vizantijskih crkava koje su sistematski transformisane u raško-srpske pravoslavne crkve“.

„Izražavamo ozbiljnu zabrinutost povodom događaja u Pećkoj patrijaršiji 30. marta, tokom organizovane posete koju su, prema javno dostupnim informacijama, realizovali Muzej u Peći i Tehnička škola „Rifat Đota“ iz Peći. Prema dostupnoj objavi i snimcima na društvenim mrežama, tokom posete predstavnik muzeja je unutar manastirskog kompleksa iznosio sporne i istorijski neutemeljene tvrdnje o identitetu ovog zaštićenog verskog i kulturnog dobra, uključujući njegovo predstavljanje kao ’albanske patrijaršije’ i tvrdnje o navodnoj ’sistematskoj transformaciji’ ranijih crkava u srpske pravoslavne hramove“, navodi se u zajedničkom saopštenju nekoliko ogranizacija.

Dodaje se da su zabeleženi i primeri neprimerenog ponašanja pojedinih posetilaca, uključujući isticanje nacionalnih simbola unutar manastirskog prostora.

Napominju da iznošenje istorijski spornih i etnički obojenih interpretacija deci, i to u sakralnom prostoru žive bogomolje, predstavlja grubo nepoštovanje verskog objekta i njegove namene, kao i odstupanje od osnovnih standarda odgovornog obrazovanja, profesionalne etike i poštovanja slobode veroispovesti.

Pećka patrijaršija zaštićeno versko i kulturno dobro i spomenik na listi Svetske kulturne baštine Uneska

Podseća se da je Pećka patrijaršija zaštićeno versko i kulturno dobro i spomenik na listi Svetske kulturne baštine Uneska, kao i jedan od najvažnijih verskih objekata Srpske pravoslavne crkve sa jasno utvrđenim istorijskim, pravnim i međunarodnim statusom.

Zato poručuju da svaki pokušaj njene politizacije, proizvoljne reinterpretacije ili etničkog prisvajanja predstavlja udar na dostojanstvo Srpske pravoslavne crkve, na pravo na mirno uživanje verske i kulturne baštine i na napore ka izgradnji međuetničkog poverenja.

„Posebno zabrinjava što ovaj slučaj ne deluje kao izolovan incident, već kao deo šireg obrasca spornih tumačenja, provokacija i pokušaja promene karaktera i identiteta nasleđa Srpske pravoslavne crkve na Kosovu i Metohiji. Takve pojave dodatno opterećuju ionako osetljive međuetničke odnose, produbljuju nepoverenje i otežavaju izgradnju društvene klime zasnovane na uzajamnom poštovanju, ravnopravnosti i vladavini prava“, poručuju nevladine organizacije.

Pozivaju nadležne institucije, obrazovne i kulturne ustanove, kao i međunarodne aktere koji prate stanje ljudskih prava, verskih sloboda i zaštite kulturne baštine, da bez odlaganja utvrde sve okolnosti ovog događaja i preduzmu odgovarajuće mere kako bi se sprečilo ponavljanje sličnih slučajeva.

Ukazuju da zaštićeni verski lokaliteti moraju ostati prostori poštovanja, stručne odgovornosti i mirnog suživota, a ne mesta za širenje istorijski kontroverznih, etnički obojenih i potencijalno politički zapaljivih poruka.

„U demokratskom i pravno uređenom društvu, zaštita verskih prava, dostojanstva verskih zajednica i kulturne baštine mora biti dosledna, nepristrasna i u skladu sa postojećim propisima i međunarodnim standardima“, zaključuje se u saopštenju.

Saopštenje potpisuju Institut za teritorijalni ekonomski razvoj – InTER, Centar za zastupanje demokratske kulture – ACDC, Centar za mir i toleranciju iz Prištine, Udruženje poslovnih žena „Avenija“, Centar za afirmativne drištvene akcije – CASA, Forum za razvoj i multietnicku saradnju – FDMC, Institut za javna istraživanja – IJI, Humani centar Mitrovica – HCM, Nova drištvena inicijativa – NSI, Centar za socijalne inicijative – CSI, Komunikacija za razvoj društva – CSD, NVO Aktiv i Gračanica onlajn.

(Sputnjik)